Nasıl Oyun Terapisti Olunur?

Layout Style I
  • Oyun terapisti olabilmek için öncelikle terapist olmak gerekir. Türkiye’de kimin terapi yapacağı yasal olarak belirlenmiştir. Bun karşın gerekli denetim olmadığı için herkes terapist olarak kendini ilan edebilmektedir. Bir Fizik bölümü mezunu rahatlıkla bir danışmanlık şirketi kurabilir ve bu şirketinde terapi yaptığını iddia edebilir. Aynı şekilde bir kişisel gelişim uzmanı aldığı birkaç eğitim ile terapistliğe soyunabilir. Bu kişileri denetleyecek yeterli mekanizma yoktur. Bu denetim boşluğu nedeniyledir ki, birazcık NLP, azıcık kişisel gelişim ve üzerine de az biraz hipnoz eğitimi alan herkes kendini “terapist” olarak nitelemekte ve ruh sağlığı hizmeti vermeye yeltenmektedir.

     

    Ruh Sağlığı ile İlgili Meslekler

    Ülkemizdeki üniversitelerde ruh sağlığı ile yakından ilgili temel olarak üç bölüm vardır. Bunlar, eğitim fakültelerine bağlı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümü, fen-edebiyat fakültelerine bağlı Psikoloji bölümü ve Tıp eğitiminin devamında görülen Psikiyatri eğitimidir. Bu 3 alandan mezun olup terapi konusunda kendini yetkin hisseden kişiler terapi ve danışmanlık merkezi açabilmektedir. Genel anlamda bu üç bölümü bitirip, lisans eğitimi üzerine yüksek lisans eğitimi alanlar, kendilerini ofis açmaya ve danışmanlık/terapi hizmeti vermeye yetkin görmektedirler.

     

    Kimler Terapi Yapabilir?

    Sağlık Bakanlığı son zamanlarda sağlıkla ilgili meslekleri tanımlamayı hedefleyen yönetmelik yayınlayarak bu karmaşaya son vermek istemektedir. 22 Mayıs 2014’te Resmi Gazete’de yayınlanan Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş Ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik ile bu karmaşa giderilmek istenmiştir. Bu yönetmeliğe göre psikologların görevi tutum ve davranış değişikliği konusunda bilgi vermek, psikoteknik değerlendirme yapmak, afet-kriz durumlarında ya da kurum çalışanlarına ‘psikolojik destek’ hizmeti vermektir. Klinik psikologların yetkisi ise psikolojik desteğin yanında terapi ve psikoterapi uygulamasını yapmaktır. Bu yönetmelik ‘psikolojik destek’ ile ‘terapiyi/psikoterapiyi’ ayırmış ve terapi yapabilme yetkisini klinik psikologlara vermiştir. 

     

    Kimler Klinik Psikolog Olabilir?

    Türkiye’deki sağlık yasası çok. Bu yasanın adı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’dur. 14 Nisan 1928 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 26 Nisan 2011’de bu maddeye ek 13. madde eklenmiş ve kimlerin ‘klinik psikolog’ unvanını alabileceği belirlenmiştir. Buna göre klinik psikolog olabilmek için iki yol vardır:

    • Psikoloji ya da psikolojik danışmanlık bölümünü bitirip üzerine klinik psikoloji yüksek lisansını yapmak
    • Herhangi bir lisans eğitimi üzerine psikoloji ya da klinik psikoloji yüksek lisansına ilave olarak klinik psikoloji doktorası yapmak

    Kısacası psikoloji ve psikolojik danışmanlık mezunları, klinik psikoloji yüksek lisansı yaparak “klinik psikolog” unvanı alabilirler.  Bu iki alan dışından mezun olanların ise önce psikoloji ya da klinik psikoloji yüksek lisansı yapıp, üzerine mutlaka klinik psikoloji doktorası yapması gerekmektedir.

     

    Kimler Oyun Terapisti Olabilir?

    Yasalar ve yönetmelikler çerçevesinde düşünürsek, terapi yapabilmek önce klinik psikolog unvanına sahip olmak gerekir. Bu unvana sahip olmayan kişilerin terapi yapma yetkisi yoktur ve sağlık bakanlığının yapılacak olan denetimlerde klinik psikolog olmadan danışma merkezi açanların ofislerini kapatma yetkisi bulunmaktadır.

    Klinik Psikolog ünvanına sahip olan bir ruh sağlığı çalışanı, kapsamlı oyun terapisi eğitimi ve süpervizyonu aldıktan sonra oyun terapisti unvanını alabilir.

    Amerika merkezli, dünyanın en büyük oyun terapistleri organizasyonlarında biri olan APT (Association for Play Therapy) oyun terapisti unvanına sahip olmak için gerekli lisans ve yüksek lisans şartlarına ek olarak aşağıdaki şartları belirlemiştir:

    • 2 yıl ve 2000 seans genel terapi tecrübesine sahip olmak
    • 150 saat oyun terapisi eğitimi almış olmak
    • 500 seans süpervize edilmiş oyun terapisi seansı yapmak
    • En az 50 saat (20 grup ve 30 bireysel) süpervizyon almak
    • 3 yılda bir en az 18 saat ruh sağlığı alanı ile ilgili eğitimler almak

    İngiltere merkezli diğer büyük oyun terapisi organizasyonu PTI (Play Therapy International) oyun terapisti olmak için gerekli lisans ve yüksek lisans şartlarına ek olarak şu şartlar belirlemiştir:

    • 100 saat oyun terapisi eğitimi almış olmak
    • 450 saat süpervize edilmiş oyun terapisi seansı yapmak
    • En az 75 saat (grup ve bireysel toplam) almış olmak
    • Her ay 2 seans düzenli süpervizyon almak
    • Yılda en az 30 saat genel ruh sağlığı alanı ile ilgili eğitimler almak

    Ülkemizde oyun terapisti olmak için OTE (Oyun Terapisi Enstitüsü) oyun terapisti olmak için gerekli lisans ve yüksek lisans şartlarına ek olarak aşağıdaki şartları öngörmüştür:

    • 2 yıl ve 1000 seans genel terapi tecrübesine sahip olmak
    • 90 saat oyun terapisi eğitimi almış olmak
    • 300 saat süpervize edilmiş oyun terapisi seansı yapmak
    • En az 30 saat (20 grup ve 10 bireysel) süpervizyon almak

    Yılda en az 15 saat genel ruh sağlığı alanı ile ilgili eğitimler almak.

     

    Aile Danışmanları Oyun Terapisti Olabilir mi?

    Günümüzde birçok üniversite “Aile Danışmanlığı Sertifika Programı” açmaktadır. 450 saatlik eğitimi bitirenler “Aile Danışmanı” unvanını alabilmektedir. Sosyal hizmet, psikoloji, sosyoloji, psikolojik danışmanlık ve rehberlik, tıp, hemşirelik ve çocuk gelişimi alanlarından birinden en az dört yıllık lisans programlarından mezun olanlar bu eğitime katılarak aile danışmanı olabilmektedir. Bu eğitimi tamamlayanlar aile danışma merkezleri açabilmekte ve buralarda görev alabilmektedir. 

    Aile Danışmanlığı Merkezleri Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bağlı olarak açılmaktadır. 4 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan Gerçek Kişiler ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği ‘aile danışmanı’ kavramını ve bu merkezlerin ne yapacağını açıklamaktadır. Bu yönetmeliğe göre aile danışma merkezlerinin görevi, ailenin gelişmesi ve güçlenmesi için; bireylerinin katılımcı, üretken, kendine yeterli hale gelmesi ve sorun çözme kapasitelerinin geliştirilmesi amacıyla koruyucu, önleyici, eğitici, geliştirici, rehberlik ve rehabilite edici hizmetler vermektir. Aile danışmanı ise, aile bireylerinin içinde geliştikleri veya işlevlerini yerine getirdikleri aile sistemini veya ilişkide bulundukları diğer sosyal çevreleri değerlendirmeye dayanan ve bu anlayıştan yola çıkarak bireylere, çiftlere veya ailelere sorunlarının çözümüne dönük değişim ve gelişime yönelik özel teknik ve stratejileri içeren hizmeti veren kişi olarak tanımlanmaktadır. Yönetmeliğin 16. maddesi aile danışmanının görevlerini detaylı olarak belirtmektedir. Buna göre özetle diyebiliriz ki, aile danışmanının görevi aile yapısını güçlendirmek için ‘danışmanlık ve destek hizmeti vermek’tir. Ancak terapi hizmeti ile danışmanlık hizmeti arasındaki farkın ülkemizde net olmaması nedeni ile aile danışmanı sıfatını alan kişiler kendilerini terapist olarak nitelendirebilmekte ve terapi yaptığını iddia edebilmektedir. Ve bu uzmanlar oyun terapistliği eğitimlerine katılarak oyun terapisi yapabilmektedir. 

    Özetle, ülkemizdeki denetimsizlik nedeni ile eğer kişi etik kurallara bağlı değilse, herhangi bir lisans programı okuduktan sonra oyun terapisi eğitimi alarak, ben oyun terapistiyim diyebilir. Biraz daha etik kurallara bağlı hareket edenler en azından “aile danışmanlığı” sertifikası üzerine oyun terapisi eğitimi alarak oyun terapistiyim diyebilirler. Ancak, ülkemizdeki yönetmeliklere göre değerlendirme yapılacak olursa gerçek anlamda oyun terapisti olmak için “klinik psikolog” unvanını aldıktan sonra onaylanmış oyun terapisi eğitimi ve süpervizyonu almak gerekmektedir. 

    Kaynakça: